ભારતની પ્રથમ હાઇડ્રોજનથી ચાલતી ટ્રેને જીંદ અને સોનીપત વચ્ચે ૧૨૦૦ કિલોમીટરથી વધુનું સફળ પરીક્ષણ પૂર્ણ કર્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં ૩૨૦૦ લિટરથી વધુ ડીઝલની બચત કરવામાં આવી છે. આ સફળતા બાદ હવે દિલ્હી રૂટ પર ટેસ્ટિંગ શરૂ કરવાની તૈયારીઓ કરી લેવામાં આવી છે.
કંપની વિશે :
આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય રેલ્વે દ્વારા આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન હેઠળ સ્વદેશી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ ટ્રેનમાં ૧૦ પેસેન્જર કોચ અને ૨ હાઇડ્રોજન ડ્રાઇવિંગ પાવર કારનો સમાવેશ થાય છે, જે મળીને ૨,૪૦૦ kW પાવર ઉત્પન્ન કરે છે. આ માટે જીંદ ખાતે ખાસ હાઇડ્રોજન સ્ટોરેજ અને રિફ્યુઅલિંગ સુવિધા પણ ઊભી કરવામાં આવી છે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
આ ટ્રેન હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ્સ દ્વારા વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે, જેમાં હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજન વચ્ચેની પ્રક્રિયા થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં માત્ર પાણીની વરાળ જ બહાર નીકળે છે, જેના કારણે કોઈ ધુમાડો કે કાર્બન ઉત્સર્જન થતું નથી. આ સિસ્ટમમાં લિથિયમ આયર્ન ફોસ્ફેટ બેટરી અને હાઇડ્રોજન સિલિન્ડરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. સુરક્ષા માટે આમાં લીક ડિટેક્શન સિસ્ટમ અને ઇમરજન્સી શટ-ઓફ જેવા ફીચર્સ પણ સામેલ છે.
ભાવિ દિશા :
જીંદ-સોનીપત રૂટના સફળ પરીક્ષણ બાદ હવે રેલ્વે મંત્રાલય દિલ્હી રૂટ પર પરીક્ષણ શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં હાઇડ્રોજન રેલ ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનો અને શૂન્ય ઉત્સર્જન ધરાવતા પરિવહન તરફ આગળ વધવાનો છે. આ ટેકનોલોજી ભવિષ્યમાં દેશભરમાં રેલવે નેટવર્કમાં ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
