ભારતમાં હવે કારના ઇંધણ પછી એથનોલ રસોડાના વપરાશમાં પણ આવી શકે છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય એથનોલને ઘરગથ્થુ રસોઈના ઇંધણ તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે એક નીતિગત માળખું તૈયાર કરી રહ્યું છે. આનાથી LPG પરની નિર્ભરતા ઘટશે અને દેશના વધતા જતા ઇંધણ આયાત બિલમાં ઘટાડો કરવામાં મદદ મળશે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
દેશમાં એથનોલના ઉત્પાદન ક્ષમતામાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ, ભારતની વાર્ષિક એથનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતા ૨૦ અબજ લિટરથી વધુ છે અને આ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન વધુ ૪ અબજ લિટર ઉમેરાવાની શક્યતા છે. હાલમાં E20 એથનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ હેઠળ આશરે ૧૧ અબજ લિટર વપરાય છે, જ્યારે ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રમાં અન્ય ૩-૩.૫ અબજ લિટરનો વપરાશ થાય છે. આનાથી અંદાજે ૭ અબજ લિટર ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારાની રહે છે, જેનો ઉપયોગ રસોઈ માટે કરી શકાય તેમ છે. નેપાળ, બાંગ્લાદેશ અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા પાડોશી દેશોમાં પણ તેની નિકાસની ઉજ્જવળ સંભાવના છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આ પહેલમાં સક્રિય રીતે જોડાયેલી છે. તેઓ એથનોલથી ચાલતા કૂકિંગ સ્ટવ માટે સંશોધન અને ટેકનોલોજીના વિકાસ પર ધ્યાન આપી રહી છે. આ ઉપરાંત, ગ્રાહકો માટે એથનોલ ખરીદવાની સુવિધા આપવા માટે રિટેલ ફ્યુઅલ આઉટલેટ્સ પર ‘એથનોલ ATM’ સ્થાપવાની પણ યોજના છે, જેના દ્વારા ગ્રાહકો કેનસ્ટરમાં એથનોલ મેળવી શકશે. આ પગલું ગેસ પુરવઠામાં સંભવિત અવરોધો સામે ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરશે.
ભાવિ દિશા :
વેસ્ટ એશિયાના યુદ્ધ જેવી ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિઓને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાની શક્યતા રહે છે. એથનોલનો ઉપયોગ વધારવાથી ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને આયાત પરનો બોજ ઘટશે. અહેવાલો અનુસાર, જો ભારત રસોઈ માટે બાયોગેસ અને અન્ય વિકલ્પો તરફ વળે, તો લાંબા ગાળે LPG સબસિડીમાં અંદાજે ૨ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની બચત થઈ શકે છે.
