RBI એ તાજેતરમાં બેંકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ ધરાવતા જિલ્લાઓમાં આવેલી બેંક બ્રાન્ચમાં નકલી ચલણની ઓળખ કરવા માટે હવે નોટ ઓથેન્ટિકેશન અને સોર્ટિંગ મશીનો હોવા ફરજિયાત રહેશે. RBI એ અવલોકન કર્યું છે કે કેટલીક લેન્ડર્સ દ્વારા નકલી ચલણ પકડવાના પ્રયાસો અપૂરતા રહ્યા છે, જેના કારણે સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય બની છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
આ RBI ના નિર્દેશો બેન્કિંગ ક્ષેત્ર માટે મહત્વના પરિબળો બની રહેશે. RBI ના વિશ્લેષણ મુજબ, કેટલીક બેંકો નકલી ચલણ પકડવામાં પૂરતી સાવચેતી દાખવી રહી નથી. આથી, હવે તમામ બેંક બ્રાન્ચોએ મળેલી દરેક નોટની અસલિયત તપાસવા માટે મશીનોનો ઉપયોગ કરવો પડશે. જો કોઈ નકલી ચલણ (FICN) મળી આવે, તો તેને ફરજિયાતપણે જપ્ત કરવું જોઈએ. બેંકમાં આવી નકલી નોટને ક્યારેય પણ ગ્રાહકને પરત કરવી જોઈએ નહીં અથવા બેંકમાં જ તેનો નાશ કરવો જોઈએ નહીં. આ પગલાંથી નાણાકીય બજારમાં વિશ્વાસ મજબૂત બનશે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
બેન્કિંગ સેક્ટરમાં સુરક્ષાના ધોરણો વધારવા માટે RBI એ આદેશ આપ્યો છે. બેંકોએ તેમના રોકડ વ્યવહાર કરતા તમામ કર્મચારીઓને અસલી નોટોની સુરક્ષા લાક્ષણિકતાઓ વિશે તાલીમ આપવી પડશે. આ તાલીમ દ્વારા કર્મચારીઓ નકલી ચલણને ઓળખવામાં વધુ સક્ષમ બનશે. RBI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તમામ રોકડ સંભાળતા સ્ટાફને ૩૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ સુધીમાં આ તાલીમ પૂરી કરી દેવી જોઈએ.
ભાવિ દિશા :
બેંકોએ હવે તેમના Forged Note Vigilance (FNV) સેલ દ્વારા FICN ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવું પડશે જેથી નકલી ચલણના હોટસ્પોટ્સ અને તેના ટ્રેન્ડને ઓળખી શકાય. આગામી દિવસોમાં આ કડક પગલાંથી બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં નાણાકીય સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે અને નકલી ચલણના પ્રસાર પર લગામ કસવામાં આવશે. આનાથી બજારમાં સુરક્ષા અને પારદર્શિતા જળવાઈ રહેશે.
