વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં ઑનલાઇન ઈન્વેસ્ટમેન્ટ જગતમાં વધતા ફ્રોડને પગલે સાવચેતીનો માહોલ યથાવત રહ્યો છે. સેેબી એ તાજેતરમાં જણાવ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર વધતા ભ્રામક કન્ટેન્ટ સામે હવે વધુ મજબૂત ટેક આધારિત સર્વેલન્સ સિસ્ટમ અમલમાં મુકાઈ રહી છે.
ગત એક વર્ષ અને અડધા દરમિયાન સેેબી દ્વારા અંદાજે ૧.૪ લાખથી વધુ ભ્રામક પોસ્ટ્સને પ્લેટફોર્મ પરથી દૂર કરાવવામાં આવી છે, જેમાંથી લગભગ ૫૩ ટકા યૂટ્યુબ પરથી હતા.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
સેેબી ના જણાવ્યા મુજબ, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ફ્રોડસ્ટર્સ દ્વારા બનાવવામાં આવતા ડીપફેક વિડિયો અને ભ્રામક સ્ટોક સલાહ રોકાણકારો માટે ગંભીર જોખમ બન્યા છે. ટેક આધારિત સર્વેલન્સ દ્વારા આવા કન્ટેન્ટને ઝડપથી ઓળખી પ્લેટફોર્મ્સને રિપોર્ટ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રક્રિયા યથાવત ચાલી રહી છે અને આગામી દિવસોમાં વધુ મજબૂત બનશે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે પરંપરાગત તપાસ પદ્ધતિ હવે પૂરતી નથી, તેથી નવી સર્વેલન્સ સિસ્ટમને સીધી ફ્રોડ શોધવાની ક્ષમતા આપવામાં આવી રહી છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
ડિજિટલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ અને ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ ક્ષેત્રમાં વધતી વોલેટિલિટી વચ્ચે રોકાણકારોમાં સાવચેતી વધતી જોવા મળી રહી છે. સેેબી ચેક, એપ ચેક અને યૂપીઆઈ વેરિફિકેશન જેવી વ્યવસ્થાઓ બાદ ફ્રોડ કેસોમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. તેમ છતાં, ચોક્કસ પ્લેટફોર્મ્સ પર પસંદગીયુક્ત ફ્રોડ પ્રવૃત્તિઓ યથાવત રહી છે.
મેટા પ્લેટફોર્મ્સ, વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ પર પણ મર્યાદિત ભ્રામક કન્ટેન્ટ જોવા મળ્યું છે, જેને સેેબી તબક્કાવાર દૂર કરાવી રહ્યું છે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
ટેકનિકલ ચાર્ટ મુજબ, સેેબી ની નવી સર્વેલન્સ સિસ્ટમ રિયલ-ટાઈમ ડિટેક્શન પર કેન્દ્રિત રહેશે, જ્યાં ફ્રોડ ટ્રિગર થતાની સાથે ઓટોમેટેડ અલર્ટ જનરેટ થશે. રેગ્યુલેટર દ્વારા સાઇબરસિક્યોરિટી ઓડિટ્સ અને ડેટા પ્રોટેક્શન નિયમોને મજબૂત બનાવવાની દિશામાં પગલાં લેવાયા છે. ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન ફ્રેમવર્ક લાગુ થતાં રોકાણકારોની સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે.
ભાવિ દિશા :
આગામી સેશન્સમાં બજાર ડિજિટલ ફ્રોડ સંબંધિત સમાચારને લઈને સાવચેતી સાથે રેન્જ બાઉન્ડ રહી શકે છે. સેેબી ના જણાવ્યા મુજબ પ્રિવેન્શન આધારિત મોડલ આગળ વધશે અને ફ્રોડ વિરુદ્ધ સર્વેલન્સ વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવશે. રોકાણકારોને સેેબી દ્વારા જારી કરાયેલા અધિકૃત સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે અને ભ્રામક સંદેશાઓથી દૂર રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
