વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં પ્રાયોરિટી સેક્ટર લોનિંગ (PSL) અંગે EAC-PM દ્વારા રજૂ થયેલી મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણીઓથી નીતિ ચર્ચાઓ ફરી તેજ બની છે. લગભગ પાંચ દાયકાથી ચાલી રહેલી આ નીતિ હેઠળ ઓછામાં ઓછું ૪૦ ટકા લોન પ્રાયોરિટી સેક્ટરને ફાળવવાની ફરજિયાત શરત છે, પરંતુ તાજેતરના વિશ્લેષણ પ્રમાણે અર્થવ્યવસ્થાની કુલ વૃદ્ધિ પર તેનો મર્યાદિત પ્રભાવ રહ્યો છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
EAC-PMના રિપોર્ટ પ્રમાણે PSLથી નાના ખેડૂત, માઇક્રો એન્ટરપ્રાઇઝ અને નબળા વર્ગમાં ક્રેડિટનું વિતરણ વધારાથી સમાવેશમાં ચોક્કસ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. અગાઉના અભ્યાસોમાં પણ આવા લોનથી ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં રોકાણમાં વધારો અને ગરીબીમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. તેમ છતાં રિપોર્ટ ચેતવણી આપે છે કે અતિરિક્ત અથવા બિનપસંદગીયુક્ત ફાળવણી હંમેશા વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહિત નહીં કરે, કારણ કે અપ્રભાવકારક સેક્ટરમાં લોન ડાયવર્ઝનથી ઉત્પાદનક્ષમતા ઘટી શકે છે અને બેન્કો માટે એસેટ ડિફોલ્ટના જોખમો વધી શકે છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
આરબીઆઈના વર્ષ ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૫ સુધીના ડેટા વિશ્લેષણ મુજબ PSL વૃદ્ધિ દર અને જિલ્લા સ્તરની આર્થિક પ્રવૃત્તિ વચ્ચે મર્યાદિત સંબંધ જોવા મળ્યો છે. નાઈટ ટાઈમ લગત લ્યુમિનોસિટી આધારિત આંકડાઓ બતાવે છે કે PSL વધારાથી બે વર્ષના ગાળામાં કોઈ મજબૂત બ્રેકઆઉટ જોવા મળ્યો નથી. સૌથી નબળા ૧૦ ટકા જિલ્લાઓમાં તો આ અસર સૌથી ઓછી જોવા મળી છે, જે દર્શાવે છે કે પસંદગીયુક્ત વિસ્તારોમાં જ આ નીતિ અસરકારક રહી છે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
PSL સર્ટિફિકેટ (PSLC) સિસ્ટમ અંગે રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે બેન્કો પોતાની પોઝિશન અને ઓપરેશનલ શક્તિ મુજબ લોનિંગ કરી શકે છે અને PSLની ફરજને માર્કેટ રેટ પર ટ્રેડ કરી શકે છે. આથી બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં વોલેટિલિટી ઓછા درجેએ રહે છે તેમજ બેન્કોની લિક્વિડિટી પોઝિશન પર વધારાનો દબાણ યથાવત રહેતો નથી.
રોકાણ રણનીતિ :
PSLને લગતા આ તારણો સૂચવે છે કે નીતિ સ્તરે તબક્કાવાર સુધારાઓ વધુ ફળદાયી સાબિત થઈ શકે. બેન્કિંગ અને ફાઈનાન્સ શેરોમાં ઉછાળે નફારૂપી વેચવાલી અને ઘટાડે તબક્કાવાર ખરીદી જેવી રણનીતિ હાલ સાવચેતી સાથે અપનાવવી યોગ્ય રહેશે. પોર્ટફોલિયોમાં ક્વોલિટી બેન્ક અને NBFCને પ્રાથમિકતા આપવી સલાહરૂપ છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં PSL નીતિ પર સરકાર અને RBI વચ્ચે પુનર્વિચાર થઈ શકે છે. EAC-PMએ ભલામણ કરેલ ‘હોલિસ્ટિક ઇન્ટરવેન્શન’ અભિગમ હેઠળ નબળા જિલ્લાઓમાં ટાર્ગેટેડ સપોર્ટ કાર્યક્રમો હાથ ધરવાની સંભાવના વધતી જોવા મળે છે. આથી બેન્કિંગ અને NBFC સેક્ટરમાં રેન્જ બાઉન્ડ વલણ યથાવત રહી શકે છે.
