ભારતમાં તેલબિયાં ક્ષેત્રમાં તાજેતરમાં મજબૂત ચેતનતા જોવા મળી રહી છે. વૈશ્વિક ખાદ્ય તેલના ભાવમાં ઉછાળો અને આયાતી પુરવઠામાં ઘટાડાના કારણે દેશના રેપસીડ-મસ્ટર્ડ, સનફ્લાવર અને કાસ્ટર ઉત્પાદકોને સીધી મદદ મળી રહી છે. સોલ્વન્ટ એક્સ્ટ્રાક્ટર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ સંજીવ અસ્થાનાએ તાજા અહેવાલમાં જણાવ્યું કે હાલના ભાવ ખેડૂતો માટે મજબૂત પ્રોત્સાહનરૂપ બન્યા છે.
મસ્ટર્ડના ભાવ હાલમાં એમએસપી કરતાં ઊંચા સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જ્યારે એપ્રિલ મહિનામાં રેપસીડ-મસ્ટર્ડનું લગભગ ૧૬ લાખ ટન રેકોર્ડ ક્રશિંગ નોંધાયું છે. આ પરિબળો સ્થાનિક તેલની ઉપલબ્ધિને મજબૂત બનાવે છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં વૈશ્વિક ખાદ્ય તેલના ભાવમાં ઉછાળો યથાવત રહ્યો છે. આયાતી પુરવઠામાં ઘટાડો થતાં સ્થાનિક બજારમાં સાવચેતીનો માહોલ છે, પરંતુ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં બુલિશ બાયસ જોવા મળે છે. મસ્ટર્ડના ભાવ રૂપિયા ૭,૦૦૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ નજીક રહી એમએસપી કરતાં મજબૂત છે, જે ખેડૂતો માટે લાભદાયી છે.
રેપસીડ-મસ્ટર્ડનું ઉત્પાદન અંદાજે ૧૧૭.૬ લાખ ટન સુધી પહોંચ્યું છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ વધારો દર્શાવે છે. આ સાથે સરકારે સનફ્લાવરના એમએસપીમાં વધારો કરી રૂપિયા ૮,૩૪૩ પ્રતિ ક્વિન્ટલ નક્કી કર્યો છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
સનફ્લાવર સીડ, કાસ્ટર અને મસ્ટર્ડ – ત્રણેય મુખ્ય ઓઈલસીડ પાકોમાં પસંદગીયુક્ત મજબૂતી નોંધાઈ છે. કાસ્ટરનું ઉત્પાદન આશરે ૧૭.૧૬ લાખ ટન સુધી પહોંચ્યું છે, જ્યારે ઉત્પાદનક્ષમતા ૧,૯૨૮ કિલોગ્રામ પ્રતિ હેક્ટર સુધી વધી છે. ખેડૂતોએ ખેતી વિસ્તાર (એકરેજ)માં આશરે ૩ ટકા વધારો નોંધાવ્યો છે. આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ ઉદ્યોગ માટે મર્યાદિત પરંતુ સ્થિર સકારાત્મકતા દર્શાવે છે.
કપાસના ઉત્પાદન વધતાં કપાસબિયાંમાંથી મળતા કપાસતીલનું ઉત્પાદન પણ વધશે, જેને લાંબા ગાળે દેશના ઓઈલ બેલેન્સ માટે ફાયદાકારક બની શકે છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં ઘરેલુ તેલબિયાં બજાર રેન્જ બાઉન્ડ પરંતુ મજબૂત વલણ સાથે યથાવત રહી શકે છે. વૈશ્વિક ભાવોમાં વોલેટિલિટી યથાવત રહેતાં સ્થાનિક બજારમાં ઉછાળે નફારૂપી વેચવાલી અને ઘટાડે તબક્કાવાર ખરીદી જોવા મળી શકે છે. એમએસપી વધારાની નીતિઓને કારણે ખેડૂતોએ ખેતી વિસ્તાર વધારવાની દિશામાં રસ બતાવવાની શક્યતા મજબૂત બની રહી છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આયાતી આધારવાળી ભારતીય ખાદ્ય તેલ વ્યવસ્થામાં સ્થાનિક ઉત્પાદનનો વધારો દેશના ભાવોને સપોર્ટ લેવલ તરીકે મજબૂત બનાવી શકે છે.
