વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં યુપીઆઈ પર Merchant Discount Rate (MDR)ની નવી યોજના અમલમાં મુકવામા આવી છે, જેનો હેતુ યુપીઆઈ દ્વારા થનારા લેનદેનને સંતુલિત કરીને ઇકોસિસ્ટમને સક્ષમ અને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે. આ યોજના ગુજરાતના નાનાં અને મોટા વેપારીઓ તેમજ ગ્રાહકો માટે ખુબ જ મહત્વપૂર્ણ બનતી જઈ રહી છે અને તેઓના ઑનલાઇન પેમેન્ટ ખર્ચ અને વ્યવહારમાં અસરકારક રહેશે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
₹૨,૦૦૦થી વધુના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) યુપીઆઈ વ્યવહારો પર ૦.૪% MDR લાગશે જે ₹૩૦૦ સુધી મર્યાદિત રહેશે. ખાસ વ્યવહારો જેમ કે રેલવે ટિકિટ બુકિંગ, ઈન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ, યુટિલિટી બિલ (વિદ્યુત, પી.એન.જી., નગરપાલિકા પાણી), ઈંધણ ખરીદી અને શૈક્ષણિક ફી પર ફ્લેટ MDR ₹૫ જ લાગશે. આથી આ વિભાગના વેપારીઓના ખર્ચ પર નિયંત્રણ રહેશે. કેપિટલ માર્કેટ સંબંધિત પેમેન્ટ પર પણ ૦.૦૨% MDR લાગશે જે ₹૩૦૦ સુધી મર્યાદિત રહેશે, જે રોકાણકારોના માટે અનુકૂળ સમાચાર છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
નાના વેપારીઓ જેમને મહિને ₹૧ લાખ સુધી યુપીઆઈ દ્વારા આવક થાય છે તે માટે વિશેષ P2PM કેટેગરી બનાવી અને MDR મુકત કરાયો છે. ત્રિ-માસિક ધોરણે જો આવક ₹૧ લાખથી ઉપર જશે તો ૦.૪% MDR લાગશે. મોટી વેપારી સંસ્થાઓ દ્વારા વસાવવામાં આવેલી MDR સાથે નાનાં વેપારીઓને ફંડ સહાય ફાળવવામાં આવી છે. આ પગલાં બજારમાં સંતુલન અને સમર્થન લાવશે અને નાનાં વેપારીઓ માટે લાભદાયક રહેશે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
યૂપીઆઈ પર ક્રેડિટ કાર્ડ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ પર આ MDR લાગતું નથી, તેમના માટે અલગ ચાર્જ અને નીતિ લાગુ પડે છે. તેમજ P2P નેટબેંકિંગ સેવાઓ જેમ કે IMPS, NEFT, RTGS પર MDR લાગતું નથી. યુપીઆઈ વ્યવહારોમાં માસિક ₹૨૯૮ લાખ કરોડ નોંધાયા છે જેમાં ૨૦% P2M ₹૬ લાખ કરોડ જેટલા આવે છે. આ પર MDR લગતા હોવાને કારણે વ્યાપક આવક અપેક્ષિત છે જે યુપીઆઈ ઇકોસિસ્ટમ માટે લાભદાયક રહેશે.
ભાવિ દિશા :
આ નવી MDR યોજના દ્વારા યૂપીઆઈ ટ્રાન્ઝેક્શન્સનું વોલ્યૂમ યથાવત રહેશે અને નવી આવકની પ્રવાહ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવશે. નાના વેપારીઓ માટે રાહત અને ફંડની યોજનાઓ સાથે બજારમાં સાવચેતીનો માહોલ વધશે. મર્યાદિત MDR પણ ટકાઉ અને સ્પર્ધાત્મક વેપાર માટે અનુકૂળ રહેશે. વૈશ્વિક અને સ્થાનિક આર્થિક પરિસ્થિતિ વચ્ચે આ પગલું ભારતીય પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
