ભારતમાં વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) ના આંકડાઓ એક નવા વલણ તરફ નિર્દેશ કરી રહ્યા છે. વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ચીન દ્વારા કરવામાં આવતા રોકાણમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યારે હોંગકોંગ તરફથી આવતા રોકાણમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
સરકારના આંકડા મુજબ, આ વર્ષે ચીન માટે માત્ર 1 FDI મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેનું મૂલ્ય માત્ર 1 કરોડ રૂપિયા છે. તેની સામે, હોંગકોંગની 13 દરખાસ્તોને મંજૂરી મળી છે, જેનું કુલ મૂલ્ય 610.42 કરોડ રૂપિયા છે. આ મંજૂરીઓ ભારતની પ્રેસ નોટ 3 ની નીતિ હેઠળ આવે છે, જે સરહદી દેશોના રોકાણ પર દેખરેખ રાખે છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
ભારત સરકાર દ્વારા એપ્રિલ 2020માં પ્રેસ નોટ 3 દ્વારા રોકાણની સ્ક્રીનિંગ પ્રક્રિયા કડક કરવામાં આવી હતી. આ નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સરહદી દેશો દ્વારા ભારતીય કંપનીઓના આક્રમક સંપાદનને રોકવાનો છે. ચીન, બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન, ભૂતાન, નેપાળ, મ્યાનમાર અને અફઘાનિસ્તાન જેવા દેશોના રોકાણ માટે હવે સરકારની પૂર્વ મંજૂરી અનિવાર્ય છે.
નાણાકીય પરિણામો :
એપ્રિલ 2025 થી માર્ચ 2026 દરમિયાન, સરકાર દ્વારા કુલ 63 FDI દરખાસ્તો મંજૂર કરવામાં આવી છે, જેનું કુલ મૂલ્ય 10,292.67 કરોડ રૂપિયા ($1.18 બિલિયન) છે. રોકાણના મૂલ્યની દૃષ્ટિએ સિંગાપોર સૌથી મજબૂત સ્થાન પર છે, જ્યાંથી 5 દરખાસ્તો દ્વારા 3,259.88 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ મંજૂર થયું છે. ત્યારબાદ UK માંથી 2,477.67 કરોડ રૂપિયા અને થાઈલેન્ડમાંથી 1,600 કરોડ રૂપિયાના રોકાણને મંજૂરી મળી છે.
ભાવિ દિશા :
ઐતિહાસિક રીતે જોઈએ તો, ચીન ભારત માટે FDI નો ખૂબ જ મર્યાદિત સ્ત્રોત રહ્યો છે. એપ્રિલ 2000 થી માર્ચ 2026 દરમિયાન, ચીનનો હિસ્સો કુલ FDI ઇક્વિટી ઇનફ્લોમાં માત્ર 0.32% રહ્યો છે. હોંગકોંગનો હિસ્સો 0.62% સાથે ચીન કરતા વધુ રહ્યો છે. આગામી દિવસોમાં સરહદી દેશો માટેના નિયમોને કારણે રોકાણના વલણમાં આવા જ ફેરફારો જોવા મળી શકે છે.
