વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં ભારતીય શેરબજારમાં માર્કેટ કેપ વર્ગીકરણની પદ્ધતિ પર ગંભીર ચર્ચા ચાલી રહી છે. ટોચના ૧૦૦ કંપનીઓને લાર્જકેપ, ૧૫૦ને મિડકેપ અને ૨૫૦થી નીચેની કંપનીઓને સ્મોલકેપ તરીકે વર્ગીકૃત કરવાનું માળખું હવે બજારની વિસ્તૃત અને વિવિધતા ધરાવતી પરિસ્થિતિ માટે પૂરતું નથી એવું many શાખાઓનો મત છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
ભારતીય બજારમાં નોંધપાત્ર વધારો થતો હોવા છતાં વહેંચણીની પ્રણાલી విఖરાવ સર્જી રહી છે. ફંડ મેનેજર્સ, બ્રોકર્સ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કરો ચર્ચા કરી રહ્યા છે કે હવે માર્કેટ કેપના આધારે નહીં પરંતુ મૂલ્યના નિર્ધારિત સીમા પ્રમાણે વર્ગીકરણ કરવું વધારે યોગ્ય રહેશે. એક વરિષ્ઠ બજાર નિષ્ણાતનું મંતવ્ય છે કે માત્ર ૧૦૦ કંપનીઓ લાર્જકેપમાં ગણવી યોગ્ય નથી કારણ કે બજાર મૂલ્યમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
ટેક્નિકલ દૃષ્ટિકોણ :
નિફ્ટી મિડકેપ ૧૫૦માં છેલ્લા ૫ વર્ષમાં માત્ર ૪૬ સ્ટોક્સ સતત રહ્યા છે જ્યારે ૨૭૫ કંપનીઓએ સ્થાન બદલ્યું છે. આથી મોટા ફેરફારો historical return અને valuation પર અસર કરી રહ્યા છે. સંજય પ્રસાદ, કોર્ટેક ઈનસ્ટિટ્યુશનલ એક્વિટીઝના, જણાવે છે કે વારંવારના બદલાવથી સરખાવામાં ગેરસમજ ઉભી થાય છે અને survivorship bias સર્જાય છે.
રૂઝાન અને રોકાણકારો માટે સુધારેલી રણનીતિ :
કેટલાક રોકાણકારોના મતે, ₹૪૦,૦૦૦ કરોડની બજાર મૂલ્ય ધરાવતા कई કંપનીઓ હજુ પણ સ્મોલકેપમાં ગણાય છે કારણ કે તેઓ ટોચના ૨૫૦થી નીચેના હિસ્સામાં આવે છે. આથી institutional નાણાં સંકુચિત અવકાશમાં જ કેન્દ્રિત થઇ રહ્યા છે. બજારમાં વધતા IPOs અને SME’s સાથે માઇક્રો કેપ અને મિની માઇક્રો કેપ જેવા નવા કેટેગરીઝ ઉમેરવાની માંગ વધી છે. આથી રોકાણકારો અને ફંડ મેનેજર્સને વિસ્તૃત ક્ષેત્રોમાં ફાળવણી કરવાની મોકળાછૂટકતા મળશે.
આ વાત સ્પષ્ટ છે કે હાલની ત્રણ-સ્તરીય વર્ગીકરણ ભારતીય એક્વિટી માર્કેટની વ્યાપકતા અને વિકાસને પ્રતિબિંબિત નથી કરતી અને તે institutional રોકાણને મર્યાદિત કરે છે જ્યારે રોકાણકારોની પસંદગીમાં અવરોધ ઉભો કરે છે.
આગામી દિવસોમાં આ વિષય પર વધુ સવાલો અને ચર્ચા થશે અને શક્ય છે કે બજાર માટે વધુ વ્યાપક અને વાસ્તવિક વર્ગીકરણ માળખું રજૂ કરવામાં આવે જે શેરબજારમાં વિકાસ અને વિવિધતા સાથે સુસંગત રહેશે.
