Strait of Hormuz (SoH) ના બ્લોકેડને કારણે ભારત હવે LPG અને LNG માટે ફરી એકવાર US તરફ વળ્યું છે. US છેલ્લા આશરે ૧૨૦ દિવસથી ચાલી રહેલા SoH બ્લોકેડને કારણે ભારત માટે આ બંને વસ્તુઓનો મુખ્ય સપ્લાયર બની ગયું છે. Kpler ના ડેટા મુજબ, મે મહિના દરમિયાન અમેરિકા પાસેથી LPG અને LNG ની આયાત રેકોર્ડ સ્તરે રહી હતી.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
West Asia માં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને SoH બ્લોકેડને કારણે ગલ્ફ દેશોમાંથી મળતો સપ્લાય ખોરવાઈ ગયો છે, જેના પગલે બજારમાં સાવચેતીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિમાં, અમેરિકા ભારત માટે LPG ના મોટા સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. LPG ના કિસ્સામાં ગલ્ફ સપ્લાયર્સનો માર્કેટ શેર ઘટ્યો છે અને અમેરિકાનો હિસ્સો મજબૂત બન્યો છે. જોકે, લાંબા અંતરના ફ્રેટ (freight) ને કારણે આયાત ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે, જે એક સાવચેતીનો વિષય છે. Crude oil ની આયાત વધુ સ્થિતિસ્થાપક રહી છે કારણ કે Russia, Brazil અને Venezuela જેવા વૈકલ્પિક રૂટ્સ ઉપલબ્ધ છે.
આયાતના મહત્વના આંકડા :
જૂન મહિના સુધીના અંદાજિત આંકડા મુજબ, ભારતની LNG આયાત અંદાજે ૦.૪૧ mt રહી છે, જે મે મહિનાના ૦.૯૧ mt કરતા ઘટાડો દર્શાવે છે, પરંતુ વાર્ષિક ધોરણે તેમાં ૪૬% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. તેવી જ રીતે, LPG આયાત અંદાજે ૦.૫૦ mt રહી છે, જે મે ના ૦.૬૩ mt કરતા ઓછી છે પરંતુ વાર્ષિક ધોરણે ૫૨% નો ઉછાળો છે. માર્ચથી મે સુધીના સમયગાળામાં US દ્વારા ૧.૫ mt LNG સપ્લાય કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે Qatar એ ૦.૧ mt સપ્લાય કર્યો હતો. ખાસ વાત એ છે કે, મે મહિનાના અંત સુધીના ત્રિમાસિક ગાળામાં અમેરિકા પાસેથી LPG આયાતમાં ૧,૫૫૬% નો મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે, અને US સતત ત્રણ મહિનાથી ટોચનું સપ્લાયર બની રહ્યું છે. આ દર્શાવે છે કે LPG સેગમેન્ટ બ્લોકેડથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયો છે.
ભાવિ દિશા :
નિષ્ણાતોના મતે, જો SoH ફરીથી ખુલી જાય તો LPG ના પ્રવાહમાં સૌથી પહેલા સુધારો જોવા મળશે, ત્યારબાદ LNG અને Crude oil માં સામાન્ય સ્થિતિ આવશે. ભારત માટે ભવિષ્યમાં સપ્લાયની વિવિધતા લાવવા માટે સાઉદી અરેબિયા, કતાર, UAE, કુવૈત અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશો પર પણ ધ્યાન આપવું અને ડોમેસ્ટિક ટેકનોલોજીમાં રોકાણ કરવું જરૂરી રહેશે જેથી ભવિષ્યના જોખમો સામે સાવચેતી રાખી શકાય અને આયાત પર નિર્ભરતા મર્યાદિત કરી શકાય.
