વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં સ્પેસ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે ભારતીય ઉદ્યોગોને નવી શક્યતાઓ જોવા મળી રહી છે. પવન કુમાર ચંદાના, એરોસ્પેસના સહ-સ્થાપક અને સીઈઓ, ટાયમ ૧૦૦ નેકસ્ટ ૨૦૨૬માં સ્થાન પામ્યું છે. આ માન્યતા માત્ર પવનના વ્યકિતગત યશ માટે નહીં, પણ ભારતના ખાનગી સ્પેસ ઉદ્યોગ માટે એક મોટો પ્રધાન અવસર છે.
કંપની વિશે :
સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ, હૈદરાબાદમાં સ્થિત ખાનગી કંપની છે, જે ૨૦૧૮માં પવન કુમાર ચંદાના અને નાગા ભરત ડાકાના દ્વારા સ્થાપિત થઈ હતી. પવન ISRO માં ૬ વર્ષ કામ કર્યા, જ્યાં તેમણે GSLV Mk-III અને SSLV જેવા મહત્વપૂર્ણ રૉકેટ પ્રોજેક્ટ્સમાં યોગદાન આપ્યું. સ્કાયરૂટનું મુખ્ય ધ્યેય સ્પેસ એક્સેસ વધુ કાર્યક્ષમ અને વ્યાપારિક બનાવવું છે, અને દેશથી વૈશ્વિક ગ્રાહકો માટે રૉકેટ બનાવવાનું છે. કંપનીનું મૂલ્ય લગભગ ૧.૧ બિલિયન ડોલર છે અને કર્મચારીઓની સંખ્યા ૧૦૦૦થી વધુ છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
ગ્લોબલ સ્પેસ માર્કેટમાં સ્પેસએક્સ, બ્લૂ ઓરિજ અને યુરોપિયન સ્પેસ કંપનીઓ સાથે હવે વધુ સ્પર્ધા નોંધાઇ રહી છે. બજાર વધુ ઓર્બિટલ ક્ષમતા માટે સક્રિય છે, જેમાં સ્કાયરૂટની સફળ વિક્રમ-૧ મિશન નોંધપાત્ર રહ્યું છે, જેમાં બે ગ્રાહક સેટલાઇટ સફળતાપૂર્વક અવકાશમાં મોકલવામાં આવ્યા. ભારતીય ખાનગી સ્પેસ ઉદ્યોગમાં મજબૂત સ્પર્ધા અને નાણાકીય પ્રવાહ સાથે ટેક્નોલોજીકલ વિકાસ પણ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
વિક્રમ શ્રેણી રૉકેટ સ્કાયરૂટનું મુખ્ય પ્રોજેક્ટ છે, જે ઓર્બિટમાં સ્પેસ પ્રારંભિક ક્ષમતા પૂરતી કરે છે. પવન કુમાર ચંદાનાએ જણાવ્યું કે રૉકેટ अत्यંત રસપ્રદ માનવ મશીનરી છે અને હવે તેને ટેકનો-આર્થિક રીતે સુધારવાની જરુર છે. ISROમાં શરૂ થયેલી તેમની કારકિર્દી બાદ ખાનગી ઉદ્યોગમાં વિક્રમ-૧ જેવા પ્રોજેક્ટસ હેન્ડલ કરવામાં આવ્યા, જે સ્કાયરૂટ માટે સ્પર્ધાત્મક લાભ તરીકે ઉભરાય છે.
રોકાણ રણનીતિ :
વર્તમાન વૈશ્વિક સ્પેસ એક્સેસમાં નવા ખેલાડી વધતાં, સ્કાયરૂટ મજબૂત પોઝિશન ધરાવે છે. દેશી અને વિદેશી રોકાણકારોએ આ સેક્ટરમાં ટેકનિકલ વિકાસ અને વૈશ્વિક પ્રતિસ્પર્ધા ધ્યાનમાં રાખીને રોકાણ કરવું જોઈએ. ટૂંકા ગાળાના રોકાણકારોએ સાવચેતી રાખવી, જ્યારે લંબા ગાળાના રોકાણ માટે ક્વોલિટી પ્રોજેક્ટસ પસંદ કરવી જરૂરી છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં ભારતીય ખાનગી સ્પેસ ઉદ્યોગમાં વધુ સ્પર્ધા અને ટેકનિકલ સુધારાની અપેક્ષા છે. સ્કાયરૂટ જેવી કંપનીઓ વૈશ્વિક બજારમાં પોતાની ઓળખ બનાવવા આગળ વધી રહી છે. વિક્રમ-૧ જેવી સફળતા તરફથી બુલિશ બાયસ મજબૂત થવાનો અંદાજ છે, છતાં વૈશ્વિક સ્પર્ધા અને બજાર વોલેટિલિટી માટે સાવચેતી જરૂરી રહેશે.
