વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં ભારતનું નાણાકીય ક્ષેત્ર હવે ડિજિટલ પેમેન્ટ્સથી આગળ વધીને AIદ્વારા વધુ સ્માર્ટ અને ઓટონომસ બનવાનું દૃષ્ટિએ છે. છેલ્લા દાયકામાં ભારતની રિયલ-ટાઈમ પેમેન્ટ્સ સિસ્ટમે લાખો લોકોને સહેલાઈથી આવક મોકલવામાં મદદ કરી છે અને હવે આ સિસ્ટમ માટે નવી દિશા શોધાઇ રહી છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) હવે માત્ર ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રક્રિયા પર સીમાત નહીં રહી, પરંતુ હવે આર્થિક સંસ્થાઓ લોનદાતાઓના મૂલ્યાંકન, ફ્રોડ શોધવા અને વિશિષ્ટ ગ્રાહક પ્રોડક્ટ તૈયાર કરવા માટે AI નો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. છેલ્લા એક મહિનામાં UPI મારફત ૨૪.૫ બિલિયન ટ્રાન્ઝેક્શન થયાં છે જેમાં કુલ મૂલ્ય રૂ. ૨૯.૮૨ ટ્રિલિયન છે. ઉપરાંત ૩૫ વર્ષથી નીચે વયના ૬૫%થી વધુ વયસ્કો હોવાને કારણે ભારતમાં ડિજિટલ ઉપયોગમાં વધારો થશે એવી અપેક્ષા છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
મુખ્ય બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ AI એજન્ટનો ઉપયોગ કારોબારી પ્રક્રિયા અને ગ્રાહક સેવામાં વધારવા શરૂ કર્યો છે. જેમાં ક્રેડિટ જોખમ નિર્વાહ, ફ્રોડ ડિટેક્શન અને નવીન પ્રોડક્ટ ડિઝાઇનનો સમાવેશ થાય છે. ટેકનોલોજીના વધારા સાથે ખર્ચમાં ઘટાડો શક્ય છે, પરંતુ બાયસ્ડ નિર્ણય, નિયંત્રણની તંગી અને સાયબર જોખમો વધવાની બાબતો સામે પણ સાવચેતી રાખવી પડશે. RBI અને SEBI આ જોખમોને ધ્યાનમાં લઈને સાવચેતીપૂર્વક નીતિઓ ઘડવાનું વિચારી રહ્યા છે જેથી વ્યવસ્થાઓ સુરક્ષિત અને અસરકારક બની રહે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
આજના સમયમાં AIને લઇ ટેક્નિકલ ચિંતાઓ વધતી જાય છે. AI મોડલોમાં બાયસ અને ખામી મુકી શકે તેનાથી વોલેટિલિટી વધી શકે છે, જે નાણાકીય ક્ષેત્ર માટે ગંભીર પરિણામો લાવી શકે છે. UPIમાં ટોકનાઈઝેશન અને ક્વૉન્ટમ ટેક્નોલોજી જેવા નવા વિકલ્પોની ચર્ચા પણ થઈ રહી છે. બજાર અને નીતિ નિર્માતાઓ વચ્ચે ટેક્નિકલ સ્તરનું સંયમ રાખવું મહત્વપૂર્ણ બન્યું છે.
આગામી દિવસોમાં સરકાર દ્વારા UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર ચાર્જીસ મૂકવાની શક્યતા પણ બજારમાં મોટા પરિવર્તન લાવી શકે છે, કારણ કે હાલમાં UPI સંસ્થાઓને મર્યાદિત આવક મળે છે. આથી, આર્થિક માળખું વધુ ટકાઉ બનાવવા માટે નવી રજૂઆત જરૂરી બનશે.
આગામી સેશન્સમાં બજાર આ સારો પ્રભાવો અને જોખમ વચ્ચે સંતુલન બનાવવા માટે રાહ જોવી શક્ય છે. મોટા ભાગના ટેક સેક્ટર અને નાણાકીય સંસ્થાઓમાં AI આધારિત કાર્યવાહી વધતી રહે તેવી અપેક્ષા સાથે આ ક્ષેત્રે નફારૂપી વેચવાલી અને તબક્કાવાર ખરીદી યથાવત રહેશે.
