વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં સેબી દ્વારા F&O સેગમેન્ટમાં લીધેલા કડક પગલાં પછી ભાગીદારીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દેખાયો છે. FY૨૬માં વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સની સંખ્યા ૨૦ ટકા ઘટીને ૭૮.૬ લાખ પર આવી હતી, જે FY૧૬ પછી પ્રથમ વખત આ પ્રકારનો વર્ષવાર ઘટાડો નોંધાયો છે. તદાપિ, વ્યકિતગત ટ્રેડર્સના કુલ નુકસાન મંગળવારે ₹૯૧,૬૮૫ કરોડ સુધી યથાવત રહ્યું છે, જે ગયા વર્ષેની તુલનામાં ૧૮ ટકા ઘટાડો છતાં સરેરાશ ટ્રેડર્સ માટે નુકશાન વધ્યું છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
સેબીના ૨૦૨૪ના નવેંબરમાં લાગુ થયેલા નિયમો હેઠળ, ડેરિવેટિવ્સમાં વીકલી કોન્ટ્રાક્ટ માત્ર એક ઇન્ડેક્સ માટે મર્યાદિત કરાયા છે, મિનિમમ કોન્ટ્રાક્ટ સાઇઝમાં વધારો થયો છે, ઓપ્શન પ્રીમિયમ્સ અપફ્રન્ટ વસૂલ કરવાની પ્રણાળી શરુ કરી છે, એક્સપાયરી દિવસે કલિન્ડર સ્પ્રેડ સુવિધા દૂર કરી અને શોર્ટ ઓપ્શન્સ માટે એક્સટ્રીમ લોસ માર્જિન્સ વધારો કર્યો છે. આ કારણે રિટેલ ટ્રેડર્સે ધીમે ધીમે ભાગીદારીમાં ઘટાડો કરવામાં કર્યો છે, ખાસ કરીને ઓપ્શન્સ સેગમેન્ટમાં આશરે ૨૦-૨૬ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે, ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ થી માર્ચ ૨૦૨૬ દરમિયાન અવિરત વધારા સાથે હવે વેચાણ પુનઃ વધી રહ્યું છે અને ઓપ્શન માર્કેટનો દૈનિક ટર્નઓવર ₹૮૧,૬૯૬ કરોડ સુધી ફરી વધારો થયો છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
ટ્રેડર્સની સંખ્યા ઘટવા છતાં, જે વર્તમાન બજારમાં રોકાયેલા છે તેઓએ ઓપ્શન ટ્રેડિંગની તીવ્રતા વધારી છે. FY૨૬માં ઓપ્શન્સ દ્વારા થયેલું કુલ નુકસાન ૯૨ ટકા સુધી રહ્યું છે, જેમાં માત્ર ૨૩ ટકા ટ્રેડર્સ લગભગ ૯૦ ટકા કુલ નુકશાન માટે જવાબદાર બને છે. આથી બજારમાં કઇંક સક્રિય અને જોખમી ખેલાડીઓ હજુ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ નુકસાન ભોગવી રહ્યા છે, જ્યારે ઓછા જોખમી અન્ય વેપારીઓ તદ્દન બજારમાંથી બહાર નીકળવાના છે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
ટેકનિકલ ચાર્ટ મુજબ, સેબીના પગલાંઓ પછી ડેરિવેટિવ્સ સેગમેન્ટમાં વોલેટિલિટી થોડો ઘટાડો થયો હતો, પરંતુ તે પછી ફરી વળતો વોલેટિલિટી વધારો જોવા મળ્યો છે. વિશેષ કરીને ઇંડેક્સ ઓપ્શન્સમાં ટર્નઓવરમાં વધારો બજારની રહેલ આજ્ઞા સ્પષ્ટ કરે છે. બજાર નિશ્ચિત દિશા ન દેખાડતા ટ્રેડર્સ માટે સાવધાની જરૂરી બની છે કેમ કે વધુ વોલેટિલિટી અને જોખમ યથાવત છે. ટ્રેડર્સ માટે હવે સ્ટોપલોસ વધુ કડક અને તબક્કાવાર ખરીદી-વેચવાલી પર ધ્યાન આપવું અનિવાર્ય છે.
રોકાણ રણનીતિ :
ટૂંકા ગાળાના ટ્રેડર્સ માટે સાવચેતી જરૂરી છે કે વધતી વોલેટિલિટી વચ્ચે સ્ટોપલોસ સુયોજિત કરવું અનિવાર્ય છે. વધુ જોખમ વહન ન કરવા માટે તબક્કાવાર ખરીદી વધુ સુરક્ષિત અને અસરકારક રીત છે. ઉછાળે નફારૂપી વેચવાલી બરકરાર રાખવી અને પેનિક સેલિંગથી દૂર રહેવું શ્રેષ્ઠ રહેશે. વધતા નુકશાનને જોતા ચોક્કસ ટ્રેડર્સે પોતાની વ્યૂહરચનાઓ મજબૂત કરવી આવશ્યક છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક બજાર અને નીતિ સંબંધિત સમાચાર એક મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. બુલિશ અને બેરિશ બાયસ વચ્ચે તફાવત યથાવત રહેશે. સાવધાની અને ક્વોલિટી શેર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રોકાણકારોએ જોખમ ટાળવાનું મહત્વ સમજવું પડશે.
