મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હવે એક મહત્વના તબક્કે પહોંચ્યો છે. મુંબઈના થાણે ક્રીક નીચે ભારતની પ્રથમ સમુદ્ર નીચે રેલ ટનલ બનાવવાનું કામ હવે વધુ વેગ પકડી રહ્યું છે. શનિવારે એક વિશાળ TBM દ્વારા આ મુસાફરી શરૂ કરવામાં આવી છે.
પ્રોજેક્ટની વિગતો :
આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ કુલ ૨૧ કિમીનું અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ કામ છે, જેમાંથી ૧૬ કિમીનું કામ TBM દ્વારા કરવામાં આવશે. હાલમાં બીજા TBM દ્વારા સાવલી (ઘનસોલી) થી વિક્રોલી તરફ ૭ કિમીના અંડરસી સેક્શનનું ખોદકામ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ અંડરસી વિભાગ કુલ ૧૦ કિમીના ટનલ ડ્રાઇવનો ભાગ છે, જેમાંથી ૭ કિમી થાણે ક્રીક નીચે રહેશે. આ અંડરગ્રાઉન્ડ સેક્શનના બાકીના ૫ કિમીનું કામ NATM પદ્ધતિથી પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે.
મશીનરી અને ટેકનોલોજી :
આ કામ માટે વપરાતું TBM મશીન અત્યંત મજબૂત અને વિશાળ છે. તેનું કટરહેડ ૧૩.૬ મીટર પહોળું છે જે લગભગ ચાર માળની ઇમારત જેટલું છે. આ મશીનનું વજન ૩,૨૦૦ ટન છે અને તેની લંબાઈ ૯૬ મીટર છે, જે લગભગ એક ફૂટબોલ પિચ જેટલી લાંબી છે. આ મશીન મિક્સશીલ્ડ-ટાઇપ, સેમી-ઓટોમેટિક અને સ્લરી-બેઝ્ડ ટેકનોલોજી પર કામ કરે છે. આ મશીનમાં કટરહેડ, મેઈન બેરિંગ, જો ક્રશર અને એરેક્ટર જેવા વિવિધ ભાગો છે. આ ટેકનોલોજી સપાટી પર થતા અસરોને ઘટાડવા અને જમીન સ્થિર રાખવા માટે પસંદ કરવામાં આવી છે.
સુરક્ષા અને ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
મશીનને લોન્ચ કરવા માટે સાવલી ખાતે ૩૯ મીટર ઊંડો શાફ્ટ બનાવવામાં આવ્યો છે, જે લગભગ ૧૨ માળની ઇમારત જેટલો ઊંડો છે. સુરક્ષાના ભાગ રૂપે, મશીનમાં રિયલ-ટાઇમ મલ્ટી-ગેસ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ છે જે મિથેન અને કાર્બન મોનોક્સાઇડ જેવા ગેસનું નિરીક્ષણ કરે છે. આ ઉપરાંત, ટનલને સંપૂર્ણપણે વોટરપ્રૂફ બનાવવા માટે ડબલ-લેયર EPDM ગેસ્કેટનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જેથી પાણીના પ્રવેશને રોકી શકાય. આગ લાગવાની સ્થિતિમાં ઓટોમેટિક ફાયર ડિટેક્શન અને સ્પ્રિંકલર નેટવર્ક જેવી સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે.
ભાવિ દિશા :
આ પ્રોજેક્ટ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થવાથી ભારતના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રે એક મોટું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત થશે. આગામી દિવસોમાં આ કામની ગતિ વધવાની શક્યતા છે અને આ ટેકનોલોજી ભારતના રેલવે સેક્ટર માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
