ભારત સરકાર દ્વારા હાલમાં એક્સપોર્ટ માટે માન્ય બાસમતી ચોખાની વિવિધતાઓની સમીક્ષા કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય નિકાસકારોની માંગ પરથી લેવામાં આવ્યો છે જેથી એક્સપોર્ટ માટે લાયક સુગંધિત ચોખાના લિસ્ટને ટૂંકું કરી શકાય અને લોકપ્રિય વિવિધતાઓની બ્રાન્ડ ઓળખ જાળવી શકાય.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
હાલમાં સરકાર ૪૫ સુગંધિત ચોખાની વિવિધતાઓને બાસમતી તરીકે એક્સપોર્ટ કરવા માટે માન્ય ગણે છે. નિકાસકારોનું માનવું છે કે આ યાદી ઘણી લાંબી છે કારણ કે વિદેશી ખરીદદારો માત્ર અમુક ચોક્કસ વિવિધતાઓની જ માંગ કરે છે. જ્યારે વૈજ્ઞાનિકો નવી સુધારેલી વિવિધતાઓ બહાર પાડે છે, ત્યારે તે નવા કોડ અથવા નામ હેઠળ બહાર આવે છે, જેના કારણે માર્કેટિંગમાં મુશ્કેલી પડે છે. પુસા બાસમતી ૧૧૨૧ જેવી લોકપ્રિય વિવિધતાઓની ઓળખ જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
ભારતની બાસમતી નિકાસમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. વર્ષ ૨૦૦૪-૦૫ માં જે નિકાસ ₹૩,૦૦૦ કરોડથી ઓછી હતી, તે ૨૦૨૫-૨૬ માં ₹૫૦,૦૦૦ કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે. પુસા બાસમતી ૧૧૨૧ એ આ ઉછાળામાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો છે. આ પ્રકારની પ્રીમિયમ વિવિધતાઓની માંગ વૈશ્વિક બજારમાં મજબૂત છે.
ભાવિ દિશા :
IARI ના વૈજ્ઞાનિકો, APEDA ના અધિકારીઓ અને નિકાસકારો વચ્ચે આ બાબતે વિચારણા કરવામાં આવી છે. આગામી દિવસોમાં બાસમતીની વિવિધતાઓને મુખ્ય, સેકન્ડરી અથવા હેરિટેજ વિવિધતાઓમાં વર્ગીકૃત કરવાની શક્યતા છે. આનાથી બાસમતીની GI ઓળખ વધુ મજબૂત બનશે અને નિકાસકારોને માર્કેટિંગમાં સરળતા રહેશે.
