જાપાનમાં ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોરની પરંપરાગત સંકલ્પના ધીરે ધીરે નબળી પડતી જણાઈ રહી છે. શિબુયા વિસ્તારમાં આવેલો જાણીતો સેઈબુ સ્ટોર સપ્ટેમ્બરથી બંધ થવાના સમાચાર બાદ રિટેલ ક્ષેત્રમાં સાવચેતીનો માહોલ દેખાઈ રહ્યો છે. લગભગ ૬૦ વર્ષથી ચાલતો આ સ્ટોર બંધ થવાથી પરંપરાગત ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર મોડેલમાં ઘટાડો વધુ સ્પષ્ટ બનેલો છે.
એક સમય એવો હતો જ્યારે શિબુયા વિસ્તાર યુવાન સંસ્કૃતિનું કેન્દ્ર ગણાતો હતો. ૧૯૬૮માં સેઈબુના પ્રવેશ પછી રિટેલ સ્પર્ધા તેજ બની અને બ્રાન્ડે પોતાની ઓળખ મજબૂત બનાવી. પરંતુ વોલેટિલિટી વધતા, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સની અસરથી અને ગ્રાહકની વર્તણુકમાં ફેરફારને કારણે પરંપરાગત સ્ટોર માટે પડકારો વધ્યા છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
વૈશ્વિક સ્તરે ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર્સમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. સેઈબુ સ્ટોરના માલિક ફોર્ટ્રેસ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ગ્રુપ જમીનમાલિકો સાથે કરાર રિન્યુ કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. જાપાનમાં ડ્યુટી-ફ્રી ગ્રાહકોના કારણે થોડીક આવક યથાવત રહી છે, પરંતુ કુલ વેચાણ ૧૯૯૦ના શિખર સ્તર કરતાં ઘણું ઓછું છે. ઈ-કોમર્સ સેગમેન્ટમાં ઉછાળો જોવા મળતાં Amazon, Rakuten અને Temu-Shein જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સામે પરંપરાગત સ્ટોર મોડેલ દબાણ હેઠળ છે.
કંપની વિશે :
સોગો-સેઈબુ ચેઇન જાપાનના વેપાર ઈતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. ૨૦૦૦ના દાયકાના આરંભિક સમયમાં સોગોની મુશ્કેલીઓ બાદ તેનો સેઈબુ સાથે વિલીન થયો હતો. બાદમાં Seven & i Holdings દ્વારા સંચાલિત આ બિઝનેસ ૨૦૨૩માં વિદેશી મૂડી ધરાવતા ફંડને વેચાયું હતું. શિબુયામાં ટોક્યુ ગ્રુપ સાથે લાંબા સમયથી સ્પર્ધા ચાલી રહી હતી, પરંતુ ટોક્યુએ ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર મોડેલમાંથી બહાર આવીને મિક્સ્ડ-યૂઝ ડેવલપમેન્ટ તરફ વળતા સેઈબુ પર દબાણ વધ્યું હતું.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
રિટેલ સેગમેન્ટમાં વધતી વોલેટિલિટી વચ્ચે મોટા રિટેલર્સ માટે સપોર્ટ લેવલ નબળો પડી રહ્યો છે. પસંદગીયુક્ત ગ્રાહકો ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તરફ ખસી રહ્યા છે, જ્યારે પરંપરાગત સ્ટોર્સ માટે રેઝિસ્ટન્સ વધતું જણાય છે. ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર મોડેલમાં બેરિશ બાયસ યથાવત છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં જાપાનમાં મિક્સ્ડ-યૂઝ ડેવલપમેન્ટ્સ અને અનુભવ આધારિત ભૌતિક સ્ટોર્સ વધુ મહત્વ મેળવે તેવી શક્યતાઓ છે. ટોક્યોના તાકાનાવા ગેટવે જેવા નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં ગ્રાહકોનો વધતો પ્રવાહ દર્શાવે છે કે મજબૂત અને ક્વોલિટી અનુભવ આપતા સ્ટોર્સ માટે માંગ મર્યાદિત પણ સ્થિર રહી શકે છે.
યંગ જનરેશન ફરીથી ઓફલાઇન શોપિંગ તરફ વળી રહી છે, જેના કારણે રિટેલ સેગમેન્ટમાં બ્રેકઆઉટ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. ઉછાળે નફારૂપી વેચવાલી અને ઘટાડે તબક્કાવાર ખરીદી આધારિત રણનીતિ આ ક્ષેત્રમાં પણ લાગુ રહી શકે છે.
