વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં વૈશ્વિક રાજકીય દબાણ વચ્ચે, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે લિન્ડ્સી ગ્રાહમ સંકટ રશિયા અને ઈરાન એક્ટ ૨૦૨૬ પર સહી કરી છે. આ કાયદો ટ્રમ્પ પ્રશાસનને રશિયા અને સંબંધિત દેશો વિરુદ્ધ ૧૦૦% સુધીના ટેરિફ્સ અને બંધ પ્રકારની સજાઓ લાગુ કરવાની સત્તા આપે છે, જેમ કે રશિયન તેલ અને ગેસની ખરીદી પર નિયંત્રણ. ભારત રશિયન ક્રૂડનો મુખ્ય આયાતકાર હોવાને કારણે આ કાયદાનો પ્રભાવ મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે.
<h૩>બજારના મુખ્ય પરિબળો :</h૩>
આ કાયદો રશિયન અધિકારીઓ, નાણાકીય સંસ્થાઓ, ડિફેન્સ નેટવર્ક અને તેલ પરિવહનમાં ઉપયોગ થનાર “છાયાનાઉડા” જહાજો પર વિશેષ નિયંત્રણ લાવે છે. કાયદામાં યુએસ પ્રમુખને સત્તા આપવામાં આવી છે કે રશિયન પેટ્રોલિયમ કે નેચરલ ગેસના મોટા આયાતકર્તા પાંચ દેશોની માલવસ્તુઓ પર ૧૦૦% ટેરિફ લાદી શકે. છતાં આ ટેરિફ તરત જ ભારત પર લાગુ પડશે એવો નથી, કારણ કે તેમાં રાષ્ટ્રીય રુચિ અને વિશિષ્ટ માપદંડ પહોંચી જવાં જરૂરી છે.
ભારતની ક્રૂડસોર્સિંગ પેટર્નમાં ૨૦૨૨ પછી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જેમાં રશિયાની આયાતમાં વધારો થયો છે અને ગલ્ફ દેશોનું વોલ્યુમ ૩૦%થી ઘટી ચૂક્યું છે. ચાઇના રશિયન ક્રૂડની સૌથી મોટી ખરીદદાર રહી છે, જ્યારે ભારત બીજા સ્થાન પર છે. તેમ છતાં ભારતીય રિફાઈનર્સ યુએસ, બ્રાઝિલ અને કેનેડાથી પણ પુરવઠો મેળવતા રહે છે.
<h૩>સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :</h૩>
ભારત સરકારે રશિયન તેલની ખરીદી માટે પોતાનું સમર્થન આપ્યું છે અને સાવધાની પૂર્વક આ વિષય પર વિચાર કરવાની ફરજિયાતતા સૂચવાવે છે. વિદેશ મંત્રાલય જણાવ્યું કે આ ઉર્જા સુરક્ષાનો ભાગ છે અને અર્થતંત્ર માટે જરૂરી છે. અમેરિકન રાજદૂત વિનય ક્વાત્રાએ જણાવ્યું કે ભારત સસ્તા ઉર્જા પુરવઠા માટે ગંભીર પ્રયત્ન કરી રહ્યો છે, જે તેના ઝડપી વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
જો ૧૦૦% ટેરિફ લાગુ થાય તો આયાત-નિકાસમાં તબક્કાવાર ઘટાડો થશે અને ખાસ કરીને ભારતના અમેરિકન નિકાસ પર નકારાત્મક અસર પડશે. આથી ભારતીય ઉત્પાદનો અમેરિકન બજારમાં મોંઘા પડી શકે છે અને વહીવટી અનિશ્ચિતતાથી વેપાર ધોવાણમાં ઘટાડો જોવા મળશે.
<h૩>ભાવિ દિશા :</h૩>
આ કાયદો તાત્કાલિક ૧૦૦% ટેરિફ લાદી શકતો નથી. ટ્રમ્પ પાસે આ સત્તા છે, પરંતુ તે શરતો અને કોંગ્રેસમાં જાણકારી આપવામાં આવતી બાબતોથી નિયંત્રિત છે. ટ્રમ્પ કઈ રીતે ટેરિફ માટે આ સત્તાનો ઉપયોગ કરશે એ બજાર માટે અનિશ્ચિતતા બની રહે છે.
રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષના પ્રતિત્યરૂપ આ કાયદો મોસ્કો પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો પ્રયાસ છે અને રશિયાના ઊર્જા નિકાસમાં ઘટાડો લાવવાનો ઉદ્દેશ છે. ત્યારે યુક્રેનિયન પ્રમુખ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ આ નિયમ માટે મિશ્ર અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યા છે, જ્યારે રશિયાએ તેને અસંવેદનશીલ અને ભયાવહ પરિણામ આપનાર માન્યો છે.
ચીન પણ એકતરફા ટેરિફના વિરોધી છે અને આ પ્રકારના એકપક્ષીય પગલાં વૈશ્વિક વેપાર માટે નુકસાનકારક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા વિરુદ્ધ કહી ચૂક્યું છે.
