RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતા જણાવ્યું છે કે, જો મર્ચન્ટ પાસેથી સીધી ફી લેવામાં ન આવે, તો પણ ગ્રાહકો UPI ટ્રાન્ઝેક્શનનો ખર્ચ પરોક્ષ રીતે વ્યાપક અર્થતંત્ર દ્વારા ભોગવી રહ્યા છે. મર્ચન્ટ ફી નાખવા અંગેના પ્રશ્નોના જવાબ આપતા તેમણે કહ્યું કે, અત્યારે આ બાબતે કોઈ ચોક્કસ અભિપ્રાય આપવો ઘણો વહેલો ગણાય અને હાલમાં મુખ્ય ધ્યાન પેમેન્ટ્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવાનું છે.
મર્ચન્ટ ફી અંગેના મુખ્ય પરિબળો :
સરકારે UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ફી પર પ્રતિબંધ મૂકતા કાયદામાં સુધારાના પ્રસ્તાવ મૂક્યા છે. એવા અહેવાલો પણ છે કે સરકાર રૂ. ૨,૦૦૦ થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ફી લેવાની મંજૂરી આપી શકે છે. જોકે, RBI ગવર્નરે સ્પષ્ટ કર્યું કે ખર્ચ તો કોઈને ને કોઈએ ચૂકવવો જ પડશે. આ એક પબ્લિક ગુડ છે, તેથી આ માળખું વધુ કાર્યક્ષમ બને તેના પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
UPI નો વિસ્તાર અને લક્ષ્યાંક :
UPI ના ઉપયોગને મોટા પાયે વધારવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. ગવર્નરના જણાવ્યા અનુસાર, દૈનિક ધોરણે આશરે ૮૦૦ મિલિયન ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાનો લક્ષ્યાંક છે. જો ફી લાદવામાં આવે તો તેનાથી ઉપયોગમાં આવતા ગ્રાહકો પર શું અસર થશે તે જોવું અનિવાર્ય છે. હાલમાં ફી ન હોવાને કારણે બેંકોને પેમેન્ટ્સ સર્વિસ ક્ષેત્રે ફિનટેક કંપનીઓ સામે સ્પર્ધા કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે, જ્યાં ફોનપે અને ગૂગલ પે જેવી કંપનીઓનું વર્ચસ્વ જોવા મળે છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં UPI ના સતત વિકાસ માટે જરૂરી રોકાણ અને આવકના સ્ત્રોતોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી એ પ્રાથમિકતા રહેશે. મર્ચન્ટ ફી અંગેનો કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા તેની વ્યાપક અર્થતંત્ર પર થનારી અસરને ધ્યાનમાં લેવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
