RBI ના તાજેતરના ફાઈનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી રિપોર્ટ (FSR) મુજબ, આગામી ૧૨ મહિના માટે AI દ્વારા સંચાલિત સાયબર જોખમો સૌથી મોટું જોખમ હોઈ શકે છે. રિપોર્ટમાં સાવચેતીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે કારણ કે AI ના ઝડપી વિકાસથી સાયબર હુમલાઓની જટિલતા, ઝડપ અને વ્યાપ વધવાની શક્યતા છે. ભારત પણ સાયબર હુમલાઓ સામે વધુ ખુલ્લું છે, જ્યાં રશિયા અને યુક્રેન પછી ભારત ત્રીજા ક્રમે આવે છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
સર્વેના તારણો મુજબ, જીઓપોલિટિકલ અનિશ્ચિતતાને કારણે સાયબર હુમલાની શક્યતામાં વધારો થયો છે. ૪૨% સંસ્થાઓએ નોંધ્યું છે કે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ સાયબર જોખમોને વધારી શકે છે. આ ઉપરાંત, થર્ડ-પાર્ટી પરની નિર્ભરતા એ બીજું સૌથી મોટું જોખમ છે, જ્યાં ૯૩% સંસ્થાઓ સાયબર સુરક્ષા કાર્યો માટે બહારના વેન્ડર્સ પર નિર્ભર છે. આ નિર્ભરતાને કારણે સપ્લાય ચેઈનનું જોખમ પણ વધ્યું છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
બેંકો અને NBFC માટે સાયબર જોખમ હવે નાણાકીય સ્થિરતા માટે મોટો મુદ્દો બની ગયો છે. ડિજિટલ નાણાકીય સેવાઓના વધતા ઉપયોગને કારણે સાયબર હુમલાઓનું જોખમ પણ વધ્યું છે. રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો કોઈ મોટા સર્વિસ પ્રોવાઈડર પર હુમલો થાય, તો તેની અસર ઝડપથી સમગ્ર નાણાકીય ક્ષેત્ર પર પડી શકે છે, જે નાણાકીય સ્થિરતા માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
ભાવિ દિશા :
આગામી દિવસોમાં સાયબર સુરક્ષા માટે ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતામાં સતત રોકાણ કરવું જરૂરી રહેશે. આ બાબતે સકારાત્મક સંકેતો પણ જોવા મળે છે, કારણ કે ૬૭% સંસ્થાઓએ IT અને સાયબર સિક્યુરિટી સ્ટાફિંગમાં વધારો કર્યો છે. આ સાથે જ, ૭૧% સંસ્થાઓએ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં IT ખર્ચના હિસ્સા તરીકે સાયબર સુરક્ષાના ખર્ચમાં વધારો નોંધાવ્યો છે, જે સાવચેતીના માહોલને મજબૂત બનાવે છે.
