વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં વૈશ્વિક તથા સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓ આધારે ભારત-અમેરિકા વેપાર કરારની ચર્ચા સત્વરે અટકી ગઈ છે, જેને કારણે અર્થતંત્ર પર પડનારી અસર અંગે આરબીઆઈ ગવર્નર સંજય મહેતાંએ નોંધપાત્ર નિવેદન આપ્યું છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
ગવર્નર મહેતાંએ જણાવ્યું કે ભારતમાં નવા વેપાર કરારો ચાલુ છે અને કેટલાક કાર્યરત છે, જે વૈશ્વિક બજારમાં ભારતની વેપાર સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવશે. ઉદ્યોગોએ પોતાના નિકાસ વ્યવસાયમાં વિવિધતા લાવી છે, જેના કારણે અમેરિકા સાથે કરાર ન બનવાના પ્રતિકુલ અસર ધીમે ધીમે ઘટાડવી શક્ય રહેશે. તેમ છતાં, જો અમેરિકા વધારાના ટેક્સ અને ટેરીફ લગાવે તો આર્થિક અસર અવશ્ય રહેશે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
અમેરિકાએ પોતાના કૃષિ ઉત્પાદનો માટે ભારતમાં ઓછા ટેક્સ માગ્યા છે, જે મુદ્દા આજકાલ અટકેલી સ્થિતિમાં છે. વાણિજ્ય, ઉર્જા અને રક્ષા ક્ષેત્રોમાં આ વિવાદ સ્પષ્ટ જોવા મળી રહ્યો છે. રશિયન તેલ પર ૧૦૦% ડ્યૂટી લાદવાથી પણ વેપારની વાતચીજ વધુ જટિલ બની છે. આ બધાથી બજારમાં વોલેટિલિટી યથાવત રહી શકે એ જોડાયેલ સંકેત છે.
ભાવિ દિશા :
ગવર્નરનો મત છે કે આગામી દિવસોમાં વેપાર કરારમાં સ્પષ્ટતા ન થઇ શકે તો તેની અસર નેગેટિવ રહી શકે છે, પરંતુ ભારતના અન્ય વૈશ્વિક વેપાર કરારો અને ઉદ્યોગોની વિવિધતા આ અસર મર્યાદિત કરશે. મોટા આઘાતનો જોખમ ઓછો છે. આ નિર્ધારણ ટેક્સ દર પર આધાર રાખશે અને જો ટેક્સ મજબૂત રહેશે તો અસર વધી શકે છે.
આર્બીઆઈ બાયેલენსheet મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સાથે અનિશ્ચિતતા હોવા છતાં રિઝર્વ બેંકે આર્થિક વૃદ્ધિ માટે સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ જાળવ્યો છે અને નાણા સમિતિએ ૫.૫% રેપો રેટ જાળવીને સ્થિર નીતિ માટે પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.
હાલ સરકાર અને વેપાર પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે ચર્ચાઓ ચાલુ છે, પરંતુ હાલ ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર મુદ્દે મૂર્શ્ત સ્થિતિ યથાવત છે. ટૂંકા ગાળામાં સમાધાનની કોઈ મોટી અફવાઓ નથી.
