વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં ભારતીય કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાની જરૂરિયાત યથાવત રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા જોવામાં અને મૂડી કાર્યક્ષમ ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિયમનકારી માળખું સુધારવું જરૂરી બની રહ્યું છે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
ભારતમાં કોમોડિટી ભાવોમાં ઊંચા આવક વધારાના અને વૈશ્વિક બજારમાં વેપાર વધવાના સંકેતો છે, છતાં હજી હેજિંગ ખર્ચ ઊંચો હોવાથી મોટા ઉદ્યોગો વિદેશની તરફ વળે છે અને નાના ખેલાડીઓ બજારમાં પ્રવેશી શકતા નથી. માજિનની ઊંચી આવશ્યકતા, જે વહીવટી જોખમો રોકવામાં મદદરૂપ છે, અન્ય દેશોની તુલનામાં disproportionately વધારે હોવાથી હેજિંગ ખર્ચ વધારાનો મુખ્ય કારણ છે.
ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ :
હેજિંગ ખર્ચ ઓછો કરવા માજિન ઘટાડવું પૂરતું નથી, કારણકે માજિન સેટલમેન્ટ માટે નાણાકીય સુરક્ષા પૂરાં પાડે છે. સેટલમેન્ટ ગેરંટી ફંડ (SGF) મજબૂત કરવો અનિવાર્ય બન્યો છે. SGF મજબૂત થવાથી ઓછા અને જોખમી-આધારિત માજિન લાગુ કરી લાંબા ગાળાના પોઝિશનલ ટે અનુકૂળ બનાવવામાં આવશે. ટેકનિકલી જોતા આ ફંડ્સની વ્યૂહરચનાને વધુ શિસ્તબદ્ધ બનાવવી પડશે જેથી બજાર શાંતિથી આગળ વધી શકે.
રોકાણ રણનીતિ :
SEBI દ્વારા clearing members માટે SGF માટે જોખમી આધારિત યોગદાન આવનાર છે, જે મોટા પોઝિશનલ અને અસ્થિર પોર્ટફોલિયોની સામે વધારાનું યોગદાન લેશે. વધારાની બેંક લાઇન ઓફ ક્રેડિટ clearingમાં લિક્વિડિટી ટેન્શન ઓછું કરવા મદદરૂપ થશે. તેમજ clearing corporations માટે contingent assessment અધિકાર મળશે, જેના કારણે કર્જમુક્તિ વધુ સુરક્ષિત બની શકે છે.
આગામી દિવસોમાં વધુ મૂડી સાથે SGF મજબૂત બને તે ભારતીય કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ બજારને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવી ઉછાળ અને ઘટાડા વચ્ચે સંતુલન સંભાળશે. RBI અને SEBI સંયુક્ત પ્રયાસોથી clearing corporations માટે સીમિત લિક્વિડિટી સપોર્ટ પણ આપી શકે, જે લાંબા ગાળાનું મહત્વ ધરાવે છે.
હેજિંગ ખર્ચ ઘટાડવા સાથે ઉદ્યોગ-સંચાલનને આશ્રય આપવો પણ જરૂરી છે, જેનાથી બજારમાં નાણાકીય પ્રવૃત્તિ માટે મજબૂત આધાર મળશે. યથાવત બજારમાં ધોવાણ વધારવાનું માર્ગ સ્પષ્ટ બનાવવા માટે આ ફેરફારો આવશ્યક છે.
ઘટાડાયેલા ખર્ચે હેજિંગની શક્યતા વધવાથી કંપનીઓની ભાગીદારી અને લિક્વિડિટી તેજી લેશે, જે દોરીને યથાવત જ રાખશે. ભારતીય કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટ માટે આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ સંભાવના છે કે જેનાનું યોગ્ય નિયમનકારી માળખું ત્વરિત વિકાસ લાવશે.
