વર્તમાન કારોબારી સેશનમાં ભારતમાં ક્રિટિકલ મિનરલ્સ વિશેની નીતિ માત્ર ખાણ શોધવા અને તે વેચાણ સુધી સીમિત યથાવત નથી. હવે ભારતે વેચાણ પછી સ્થાનિક પુરવઠા સંતર ઉભું કરવાની જરૂરિયાત આગળ વધારી છે. રાષ્ટ્રીય ક્રિટિકલ મિનરલ મિશનમાં અમુક મુખ્ય વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે જેમ કે શોધખોળ, ખનન, પ્રોસેસિંગ, રિસાયક્લિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રવૃત્તિઓ. સરકારે ₹૭,૨૮૦ કરોડના બજેટ સાથે રેર અર્થ પરમેનન્ટ મેગ્નેટ ઉત્પાદન યોજના જાહેર કરી છે. પરંતુ માત્ર ખાણની શામેલીઓ પૂરતી નહીં રહે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
ભારત માટે ખાણ મેળવવું સ્થાપનક્ષમ છે પણ દેશની જિયોદામના પુરવઠા બંધારણમાં વિસ્તરણ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. જ્યારે દેશખન્ડમાં ખાણ ઉપલબ્ધ હોય છતાં ઉચ્ચ-વેલ્યુ મેટલ્સ, બેટરી મટિરિયલ્સ અને અદ્યતન ઘટકોની આયાત યથાવત રહે છે તો આત્મનિર્ભરતાનું સપનું પૂરું નહીં થાય. વૈશ્વિક સ્પર્ધા સખત છે, તેથી લાંબા ગાળાના મૂડી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ટેકનોલોજીની જોગવાઈ વિના આ ક્ષેત્રે મજબૂત ઊભરવા મુશ્કેલી રહેશે.
કંપની વિશે :
વેદાન્તા રિસોર્સિસ ભારતમાં એક પ્રતિષ્ઠિત નામ છે જેનો મોડેલ ઉદ્યોગ ક્ષેત્ર માટે મજબૂત ઉદાહરણ છે. ૨૦૦૩માં સ્થપાયેલ આ કંપની ઝિંક, એલ્યુમિનિયમ, કૉપર, ઓઈલ અને ગેસ, સ્ટીલ, નિકલ અને ફેરોક્રોમ જેવા વિવિધ ખ્નિજ સંસાધનોમાં રોકાણ કરીને ઔદ્યોગિક ક્ષમતા વધારવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. કંપનીએ લાંબાગાળાના દૃષ્ટિકોણ સાથે નાણાકીય સ્થાપત્ય મજબૂત કર્યું છે અને નેટ દેવું ઘટાડી વધુ મૂડી રોકાણ માટે આધાર વધાર્યો છે.
રોકાણ રણનીતિ :
ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ક્ષેત્રમાં ટૂંકા ગાળાની નફારૂપી વેચવાલી દરમિયાન પણ તબક્કાવાર ખરીદી વ્યવહારુ રહેશે. વિદેશી મૂડી અને પૂરતી સામગ્રી ઉપલબ્ધતા સાથે, ભારતીય ઉદ્યોગોએ માત્ર ખાણ પર નિર્ભરતા ઓછું કરીને વધુ વેલ્યુ એડિશન પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
આગામી દિવસોમાં રેર અર્થ ખાતરમાં સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ વધારવો મુશ્કેલ હલકારો કાઢી શકે છે. આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઉદ્યોગ સ્થાપિત કરી શકાશે. માત્ર ખાણમાં નહીં, પણ તેની અપસાઇકલિંગ તેમજ મેન્યુફેક્ચરિંગ મનોવૃત્તિમાં વૃદ્ધિ સાથે જ આ મિશન સફળ બની શકે છે.
