ભારત સરકાર દ્વારા હાલમાં એક્સપોર્ટ માટે માન્ય બાસમતી ચોખાની વિવિધ જાતોની સમીક્ષા કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે. અત્યારે સરકાર 45 પ્રકારની સુગંધિત ચોખાની જાતોને બાસમતી તરીકે એક્સપોર્ટ કરવા માટે માન્ય રાખે છે. એક્સપોર્ટર્સના જણાવ્યા અનુસાર, આ યાદી ખૂબ લાંબી હોવાથી તેને ઘટાડવાની જરૂર છે જેથી તે વૈશ્વિક માર્કેટની માંગ સાથે સુસંગત રહી શકે.
બજારના મુખ્ય પરિબળો :
વિદેશી ખરીદદારો મુખ્યત્વે પ્રખ્યાત જાતોની જ માંગ કરે છે. જ્યારે વૈજ્ઞાનિકો સુધારેલી જાતો રજૂ કરે છે, ત્યારે તે નવા નામ હેઠળ આવે છે, જેના કારણે બ્રાન્ડ ઓળખમાં મુશ્કેલી પડે છે. પૂસા બાસમતી 1121 જેવી જાતોની લોકપ્રિયતા એટલી છે કે અન્ય દેશો પણ આ કોડનો ઉપયોગ કરે છે. બાસમતી તરીકે ઓળખવા માટે ચોખાની લંબાઈ ઓછામાં ઓછી 12 મીમી હોવી જોઈએ, પરંતુ પૂસા બાસમતી 1121 તો રાંધ્યા પછી 22 મીમી સુધી પહોંચે છે.
સેક્ટર દૃષ્ટિકોણ :
ભારતના બાસમતી એક્સપોર્ટમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. પૂસા બાસમતી 1121 ના કારણે જ ભારત આ ક્ષેત્રમાં મજબૂત પકડ બનાવી શક્યું છે. જો નવી જાતોના નામ તેના મૂળ સફળ વેરાયટી સાથે જોડવામાં આવે, તો તે એક્સપોર્ટ માર્કેટ માટે વધુ ફાયદાકારક રહેશે અને બ્રાન્ડની ઓળખ જળવાઈ રહેશે.
ભાવિ દિશા :
IARI ના વૈજ્ઞાનિકો, APEDA ના અધિકારીઓ અને એક્સપોર્ટર્સ વચ્ચે આ બાબતે ચર્ચા કરવામાં આવી છે. આગામી દિવસોમાં બાસમતીની જાતોને પ્રિન્સિપલ, સેકન્ડરી, હેરિટેજ અને એક્સપેરિમેન્ટલ જેવી શ્રેણીઓમાં વહેંચી શકાય છે. આનાથી GI પ્રોડક્ટ તરીકે બાસમતીની ઓળખ વધુ મજબૂત બનશે.
